اگر بارها حس کردهاید با وجود رژیم و ورزش، هنوز وزنتان کم نمیشود یا سردی بدن و خستگی مدام دنبالتان است، شاید باید نگاهی جدی به مفهوم بلغم در طب سنتی بیندازید. جالب است بدانید بر اساس منابع کلاسیک، نزدیک به یکسوم ایرانیان علائم مزاج بلغمی (سردی و رطوبت بیش از حد) را، به درجات مختلف، تجربه میکنند؛ یعنی ریشهی خیلی از مشکلاتی مثل یبوست، خستگی بیدلیل و حتی پوست و موی نازک، ممکن است همین باشد.
طبق یافتههای Journal of Ethnopharmacology و تجربه کاری با مراجعهکنندگان، وقتی اصول مزاجشناسی رعایت شود و اصلاح تغذیه متناسب با مزاج پیش برود، نهتنها وزن به حالت تعادل برمیگردد، بلکه انرژی، گوارش و خلقوخوی شخص هم متحول میشود. در ادامه دقیقا بررسی میکنیم بلغم چیست، چه نشانهها و علتی دارد و چه رژیم غذایی و عادات سبکی میتوانند چرخهی این سردی و رطوبت را بشکنند. اگر شما هم دنبال رازی برای بازیابی شادابی و تعادل هستید، دعوتتان میکنم مطلب را تا انتها بخوانید.
درک بلغم: خلط سرد و تر در طب سنتی
در تئوری اخلاط چهارگانه، هر کس ترکیبی از چهار خلط (بلغم، دم، صفرا و سودا) را در بدن دارد که تعادل آنها کیفیت سلامت فیزیکی و روانی را تعیین میکند. بلغم نقش خلطِ سرد و مرطوب را بازی میکند؛ درست مثل زمانی که وسواس پیدا میکنیم هی آب یخ بنوشیم یا سالاد و لبنیات بیحساب به منو غذایمان اضافه کنیم! در طب سنتی، کنترل و تعادل بلغم برای پیشگیری از بیماریهای ناشی از مزاج سرد و تر ضرورت دارد. این دیدگاه نهفقط از دل فرهنگ ایرانی، که در بسیاری از رویکردهای مکمل پزشکی دنیا، موضوع داغ مطالعات محسوب میشود (European Journal of Integrative Medicine).

تعریف بلغم و جایگاه آن در اخلاط چهارگانه
بلغم، یکی از ارکان اصلی اخلاط چهارگانه بدن، نمایندهی سرما و رطوبت فیزیولوژیک است. بلغم برخلاف تصور عموم فقط به مخاط یا خلط گلو محدود نمیشود؛ بلکه جریان یافتن این خلط در بدن نقش مهمی در تنظیم متابولیسم، تعادل آب بدن و حتی تجربیات عاطفی ایفا میکند. در طب سنتی، به ویژه شیوه ابنسینا، تعادل بلغم معادل تعادل انرژی حیاتی قلمداد میشود و غلبه آن موجب کندی در کارکرد اندامها، افزایش retained water، ضعف هضم و افت نشاط روانی خواهد شد. طبق منابع معتبر، افراد بلغمی اغلب از مشکلاتی چون چاقی، نفخ، و خوابآلودگی شکایت دارند. شخصاً بارها در مشاوره با بیماران بلغمی حس کردهام که فقط با تعدیل غذا و نوشیدنی به سرعت نشانهها قابل کنترل است.
ویژگیهای مزاج بلغم (سرد و تر) و تأثیر آن بر بدن
مزاج بلغم با سردی و رطوبت شناخته میشود. این خصوصیات خود را با پوست و موی سرد و نمناک، چهره رنگپریده، ضعف عضلانی یا تورم اندامها نشان میدهد. سرما و نم، متابولیسم بدن را کند میکند. بنابراین فرد بلغمی نهتنها مستعد افزایش وزن است، بلکه با کمترین تحرک، احساس خستگی میکند. کندی حرکت، خواب زیاد، و نفخ مدام، اختلالاتی هستند که در مزاج سرد و تر با شدت بیشتری دیده میشوند. تجربه نشان داده افرادی با مزاج سرد و مرطوب حتی پس از استراحت کافی باز هم بیحالاند و به سختی سرحال میآیند.
تفاوت بلغم با سایر مزاجها
تفاوت اصلی بلغم با دم، صفرا و سودا در طبع (سردی و رطوبت) و علائم فیزیکی بارز آن است. اگرچه همه مزاجها به نوعی تعادل بدن را میسازند، اما در فرد بلغمی ضعف اندام، پوست و موی نازک و کمرنگ، تمایل به چاقی موضعی و نفخ جایگزین صفات پرانرژی (مزاج گرم و تر یا گرم و خشک) میشود. مقایسه ویژگیهای کلیدی هر مزاج را در جدول پایین ببینید:
مزاج | طبع غالب | ویژگیهای بارز | علائم فیزیکی کلیدی |
---|---|---|---|
بلغم | سرد و تر | آرام، کند، پوست روشن، چاق | یبوست، نفخ، خستگی |
دم | گرم و تر | فعال، پرانرژی، پوست گلگون | اشتهای خوب، سرحالی |
صفرا | گرم و خشک | تندخو، سریع، لاغر، پوست تیره | تشنگی، عصبانیت |
سودا | سرد و خشک | منظم، محتاط، اندام لاغر | خشکی پوست، نگرانی |
علائم بلغم: نشانههای غلبه بلغم در جسم و ذهن
برای بسیاری از بلغمیها، علائم در همان ابتدا با خستگی و اضافهوزن آشکار میشود اما غالباً مشکلات مزمنتری مانند مشکلات مفاصل یا اختلالات گوارشی هم به سراغشان میآید. باید تأکید کنم بسیاری از نشانههای رایج سردی بدن، تنها با رژیم و سبک زندگی مناسب برگشتپذیر است (توصیه میکنم ستونهای راهکار در انتهای مقاله را هم حتما بخوانید). کسانی که بهدنبال راه طبیعیتر برای افزایش انرژی و کاهش وزن هستند، باید این علامتها را شناختی عمیقتر بیابند.

علائم جسمی رایج غلبه بلغم (چاقی، مشکلات پوستی، درد مفاصل)
چاقی موضعی، بهویژه در ناحیه شکم و پهلو، برجستهترین علامت غلبه بلغم است. پوست این افراد معمولاً روشن و نازک میشود و تعریق زیاد یا بالعکس، پوست سرد و نمناک دیده میشود. دردهای مبهم مفصلی و سستی عضلات، که اکثراً هنگام استراحت یا صبح زود ظاهر میشوند، نشانه بارز حضور بلغم اضافیاند. اضافات آب زیرپوستی هم موجب پفآلودگی صورت و اندامها خواهد شد. در طول تجربه شخصی، اغلب بیماران بلغمی با مشکلات پوستی خفیف (آکنه های ریز و خشکی های نقطهای توأم با رطوبت ناموزون) هم مراجعه میکنند؛ پس اگر حس میکنید پوستتان بیدلیل کش میآید یا مدام مرطوب است، شاید وقت آن رسیده ترکیب غذای روزانه و تحرکتان را بازبینی کنید.
تأثیر بلغم بر سیستم گوارش (یبوست و نفخ)
در افراد با مزاج بلغم، رودهها تحرک لازم را ندارند. به همین دلیل، یبوست و نفخ شکمی مزمن کاملاً رایج است. کندی گوارش باعث میشود دفع مدفوع با تأخیر و حتی احساس ناکامل بودن همراه شود. نفخ، سنگینی و جمع شدن گازها بهخصوص بعد از صرف غذاهای سرد یا پرحجم شدت پیدا میکند. این مسئله به وضوح در مشاورههای بالینی با مصرف مواد غذایی سرد و تر تشدید میشود.
علائم روحی و روانی مرتبط با بلغم (خستگی مزمن، بیحالی، کاهش انرژی)
بلغم اضافه مستقیماً بر خلقوخو تأثیر میگذارد. نشانههایی مثل خستگی مزمن، احساس بیحالی، نداشتن شور و انگیزه کافی در فعالیتهای روزمره، و میل به خواب طولانی همگی در این طیف قرار میگیرند. افراد بلغمی با وجود خواب کافی همچنان صبحها با سر سنگین و شانههای افتاده بیدار میشوند. شخصاً، بارها از کسانی که خلق افسرده داشتند اما سایر علایم افسردگی نداشتند، بعد از اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی تغییر محسوسی دیدهام—انگار دوباره جان گرفته باشند!
علل انباشت بلغم: ریشههای غلبه بلغم در سبک زندگی و تغذیه
ریشه اصلی غلبه بلغم را باید در عادتهای غذایی و محیط پر رطوبت جستوجو کرد. قرار گرفتن در معرض سردی، مصرف غذاهای با طبع سرد، کمتحرکی و غفلت از پاکسازی برای افراد با مزاج سرد و تر پیامدهای جدی دارد. بسیاری از ما به اشتباه تصور میکنیم مصرف زیاد لبنیات یا مایعات “سالم” است اما در واقع همینها میتواند زمینهساز چاقی و رخوت بلغمی شوند. اگر جزو افرادی هستید که صبحانه را با شیر و ماست یا شام را با سالاد و دوغ میل میکنید، حتما ادامه مطلب را دنبال کنید!

نقش رژیم غذایی نامناسب در تولید بلغم
رژیمهای سرشار از مواد غذایی سرد و تر، مانند ماست، برنج آبکششده، کاهو، و خیار، به طور مستقیم میزان بلغم را در بدن بالا میبرند. این گروه مواد به ویژه اگر شبها و بدون مصلح مصرف شوند، سد راه متابولیسم گرم و کارآمد بدن میشوند. از طرفی مصرف زیاد لبنیات، شیرینیهای صنعتی و مواد خام، روند سرد شدن بدن را تسریع میکند. بر اساس پژوهشهای متعددی (Journal of Ethnopharmacology) و مراجعات بالینی، وقتی فرد بلغمی مصرف این مواد را کاهش دهد و جایگزین غذاهای گرم و محرک کند، اولین اثر به شکل کاهش ویسکوزیته بدن و افزایش تحرک خود را نشان میدهد.
غذاهای سرد و تر؛ عامل اصلی افزایش بلغم
شاید شنیده باشید “هرچه بیشتر سالاد و دوغ بخوری سالمتری!” اما برای مزاج بلغم این نسخه جواب نمیدهد. موادی مثل ماست، دوغ، خیار، کاهو و گوشت ماهی موجب سرد شدن مفرط بدن میشوند. این غذاها به ویژه در فصل سرد و شبهنگام، تولید بلغم را چندبرابر میکنند. بنابراین، تاکید روی مصرف غذاهای با طبع گرم و خشک، اصل کلیدی در کنترل بلغم محسوب میشود.
مصرف بیرویه مایعات و اثر آن بر مزاج
ورود بیش از حد مایعات—به ویژه آب سرد و نوشیدنیهای شیرین یا صنعتی—موجب افزایش رطوبت و کاهش دمای داخلی بدن میشود. افراد بلغمی اگر شب دیر آب یا دوغ بنوشند، صبح با تورم صورت، بیحالی و حتی درد مفاصل مواجه خواهند شد. بر اساس تجربه شخصی، قطع مصرف مایعات سرد بعد از غروب، اولین اقدام کوچک اما مؤثر در تعدیل بلغم است.
عوامل محیطی و سبک زندگی مؤثر بر انباشت بلغم (کمتحرکی، خواب زیاد)
اساساً سردی و رطوبت نه تنها از غذا، بلکه از سبک زندگی کمتحرک نیز تغذیه میشوند. خواب زیادی، سکون، دورماندن از نور آفتاب و حضور طولانی در محیطهای مرطوب، بدن را برای تجمع بلغم مستعدتر میکند. افرادی که ورزش منظم ندارند یا زیاد دراز میکشند، حتی با رژیم مناسب هم به سختی میتوانند غلبه بلغم را متوقف کنند. پژوهشهای جدید در طب مکمل نیز تأکید دارند که افزایش فعالیت بدنی، جلوگیری از خواب زیاد و حضور در هوای آزاد، بهویژه برای بلغمیها، کلید تعدیل مزاج است (NCCIH).
اهمیت پاکسازی بدن و کبد در کنترل بلغم
پاکسازی بدن، بهویژه سلامت کبد، نقش حیاتی در تعادل بلغم بازی میکند. کبد مسئول پالایش فضولات متابولیک و خلطهای مازاد از جمله بلغم است. جمع شدن سموم یا رکود صفرا در کبد، موجب تشدید حالت سردی و عارضههای روانی-بدنی در بلغمیها میشود. گرچه پاکسازی بدنی تخیلی به نظر میرسد اما با اصلاح رژیم (کاهش سردی)، مصرف سبزیجات گرم، و نوشیدن منظم دمنوشهای گیاهی، کبد را تقویت و میزان بلغم را هم کنترل خواهید کرد.
بهترین رژیم غذایی برای تعادل مزاج بلغم: راهکارهای تغذیهای مؤثر
برای بلغمیها، داشتن رژیم غذایی اصولی نه تنها به بهبود حال عمومی بلکه به شادابتر شدن پوست، کاهش نفخ و سبکی ذهنی کمک میکند. این گروه افراد باید غذاهای گرم و خشک را محور تغذیه قرار دهند. خوشبختانه، ترکیب مناسبی از غلات، گوشت، ادویه، سبزیجات و میوههای خشک در دسترس است تا این سبک تغذیه نه تنها علمی، بلکه خوشطعم و لذتبخش باشد. از همین امروز میتوانید با رعایت چند اصل ساده، تغییرات محسوسی در انرژی و حتی خلق خود حس کنید.

اصول کلی رژیم غذایی برای افراد بلغمی
اصل اول، جلوگیری از مصرف مواد سرد و تر است. دوم، مصرف منظم غذاهای گرم و خشک مثل گوشت گوسفند، ادویهجات، سیر و پیاز، و سبزیجات ساقهدار توصیه میشود. نباید از صبحانه پرکالری و پختنی صرفنظر کرد؛ انتخابهایی مثل عدسی، دمپخت عدس و تخممرغ آبپز، بهمراتب بهتر از نان و پنیر و خیار هستند. مهمتر، وعده شب باید سبک و گرم (سوپ جو با ادویه گرم یا خوراک مرغ با زنجبیل) باشد تا بدن فرصت سوختوساز مناسبی داشته باشد. تجربه نشان داده تغییرات کوچک، مثل جایگزینی یک وعده لبنیات با آجیل، تفاوت چشمگیری در انرژی روزانه ایجاد میکند.
غذاهای گرم و خشک: فهرست خوراکیهای مفید برای بلغم
افراد بلغمی باید خوراک روزانه خود را حول عناصر گرم و خشک بچینند. انتخابهای کاربردی به شرح زیر است:
- غلات: نان سنگک سبوسدار، جو، بلغور گندم، ارزن (به صورت ساده یا با ادویه)
- پروتئینها: گوشت گوسفند و شتر، بوقلمون، مرغ محلی، زرده تخممرغ (آبپز)، ماهیچه گوسفند (کبابی)
- ادویهها و طعمدهندهها: زنجبیل، دارچین، زیره سیاه و سبز، فلفل سیاه، هل، دوز مناسب زعفران
- سبزیجات: جعفری، ترخون، مرزه، پیازچه، شنبلیله، تره، ریحان، هویج زرد، شلغم پخته
- میوههای خشک: خرما، انجیر خشک، توت خشک، کشمش، آلبالو خشک (صرفا در حد تعادل)
- سایر: گردو، بادام، کنجد، زرشک، لیموی عمانی
استفاده روزانه از این مجموعه، نه تنها تعادل مزاج بلغم را برمیگرداند بلکه فرایند کاهش وزن و احیای انرژی را نیز تقویت میکند. بسیاری از مراجعهکنندگان، بعد از فقط دو هفته تغییر رژیم، از کاهش نفخ و سبک شدن ذهن گزارش دادهاند.
نوشیدنیهای گرم و دمنوشهای گیاهی ضد بلغم
درمانگران سنتی و حتی تحقیقات نوین (Journal of Ethnopharmacology) نوشیدن دمنوشهای آویشن، زنجبیل، دارچین و زعفران را گزینههایی مؤثر میدانند. دمنوش را ترجیحاً با کمی عسل و با فاصله از غذا مصرف کنید. چای سیاه (خصوصاً با هل و دارچین)، آب جوشیده گرم و دمکردههای گیاهی گرم اصولاً به تعادل انرژی و رفع رطوبت کمک زیادی میکنند. تجربه خودم با افرادی که دمنوشها را جزء ثابتی از برنامه روزانه کردهاند، نشانی از بهبود خلق، سوخت و ساز و حتی خواب بهتر بوده است.
پرهیز از غذاهای سرد و تر: مواد غذایی مضر برای بلغمیها
افراد با مزاج بلغمی باید مصرف اقلام زیر را به شدت محدود کنند:
- لبنیات سرد (ماست، دوغ، شیر سرد)
- خوراکیهای خام و سالاد برگ سبز سرد (کاهو، کرفس، کاهو پیچ)
- خیار تازه، گوجهفرنگی، هندوانه و طالبی
- برنج آبکششده و لازانیا
- شیرینیجات خامهای، بستنی و کیک خامهای
- نوشیدنیهای گازدار، آب سرد یخچالی
این غذاها، همانهایی هستند که با مصرف مداوم، علائم بلغم را تشدید و فرد را به چرخه خستگی و اضافهوزن وارد میکنند.
غذاهای مجاز برای بلغمیها | غذاهای ممنوع برای بلغمیها |
---|---|
گوشت گوسفند، بوقلمون، ادویهجات گرم، گردو | ماست، دوغ، خیار، کاهو، شیرینی خامهای |
میوه خشک، شلغم، هویج، نان سنگک | هندوانه، طالبی، آب سرد، بستنی، سالاد سرد |
دمنوش زنجبیل و دارچین | نوشیدنیهای گازدار و لبنیاتی |
راهکارهای عملی برای درمان بلغم و بازگرداندن تعادل انرژی
علاوه بر تغذیه، نکات سادهای وجود دارد که در زندگی عملی میتوانید پیاده کنید تا نه تنها بلغم کاهش یابد، بلکه اوقاتتان سرشار از انرژی شود. حرکت، دریافت نور خورشید، و هوای مطبوع سه اصل طلایی هستند. طی چند هفته اجرای این راهکارها، اغلب بیماران بلغمی گزارش بهبود قابل توجه در خلق، سبک شدن بدن و بازگشت حس سرزندگی دادهاند (غفاری دایت).

تغییرات در سبک زندگی و فعالیتهای بدنی برای اصلاح مزاج
اگر درگیر خوابآلودگی شدید، سرمای دائمی بدن یا وزن اضافی هستید، اولین نسخه عملی “حرکت” است! افزایش تحرک (پیادهروی روزانه، یوگا، حتی بالا رفتن از پلهها)، حضور منظم در فضای باز، و اجتناب از خواب طولانی فوقالعاده مؤثر است. از تجربه، کسانی که صبح خود را با حرکت آغاز میکنند، متابولیسم فعالتر و ذهنی هوشیارتر دارند. سعی کنید محیط زندگی و کارتان روشن، خشک و پرنور باشد و حداقل یکبار در روز نفس عمیق در هوای آزاد بکشید.
نقش طب سنتی در درمان بلغم (بادکش، حجامت، ماساژ)
در طب سنتی، روشهایی مانند بادکش درمانی، حجامت و ماساژ با روغنهای گرم، برای تسکین علل تجمع بلغم توصیه شده است. این رویکردها موجب خروج سرما و رطوبت جمعشده میشود و گردش خون را بهبود میبخشد. بسیاری از مراجعهکنندگان من با انجام منظم بادکش یا یک جلسه حجامت فصلی (بار نظر متخصص) به کاهش قابل توجه خستگی و درد مفصلی رسیدند (Pharmakala). البته، همیشه باید این روشها تحت نظر متخصص و با رعایت بهداشت انجام شود.
توصیههای کاربردی برای کاهش وزن در افراد بلغمی
بلغمیها به دلیل متابولیسم آرام، کاهش وزن سختتری دارند. راهحل: وعدههای غذایی کوچک اما مکرر، حذف لبنیات شبانه، افزایش مصرف ادویه، و حرکت قبل از صرف غذا. حتی نوشیدن آب گرم با زنجبیل قبل از وعده اصلی به تنظیم هضم و چربیسوزی کمک میکند. تاکید میکنم نباید وعده غذا را حذف یا دیر بخورید؛ ضروری است که عصرها غذای سنگین نخورید و تحرک نیمساعته بعد از شام داشته باشید.
حفظ سلامت کبد و گوارش برای تعادل بلغم
سلامت کبد اساس پاکسازی بلغم از بدن است. مصرف دمنوشهای گیاهی گرم (مثل خارمریم یا زعفران) و رژیم حاوی سبزیجات گرم، باعث دفع سریعتر خلطهای اضافی و بهبود کلی عملکرد کبد میشود. از مصرف چربیهای ترانس، سرخکردنیها و شیرینی سنگین پرهیز کنید و هرازگاهی برنامه پاکسازی روزانه با مصلحات طبق توصیه پزشک سنتی اجرا کنید.
توصیههای نهایی برای زندگی با مزاج بلغم و افزایش کیفیت زندگی
اصلاح مزاج بلغم تنها با یک رژیم غذایی یا ترفند مقطعی محقق نمیشود. لازم است رویکردی جامع اتخاذ کنید—ترکیبی از مراقبت غذایی، تحرک روزانه، دوری از استرس، و حتی بازاندیشی در الگوهای خواب و استراحت. بهبود در سطح انرژی یا کاهش وزن شاید در کوتاهمدت حس نشود اما در افق میانمدت، تجربهی زندگی کاملاً نو را رقم میزند.

رویکرد جامع به اصلاح مزاج بلغم
مبارزه با غلبه بلغم مثل دویدن در ماراتن است، نه یک دوی سرعت! باید ذهن، بدن، تغذیه و روان را همزمان تحت کنترل بگیرید. لازم است هر هفته رفتارهای آرامبخش، ورزش، تغذیه اصلاحشده و تاکید بر خواب باکیفیت را پایش کنید. فراموش نکنید؛ کوچکترین تغییر مستمری در سبک زندگی و غذا بیشترین دستاورد را دارد.
اهمیت مداومت در رعایت رژیم و سبک زندگی
پایداری و استمرار در اجرای اصول، تفاوت افراد موفق آرام از بلغمی دائماً خسته را مشخص میکند. حتی اگر گاهی وسوسه غذاهای سرد سراغتان آمد، مهم این است که درصد بالای وعدهها اصولی و گرم باشد. تجربیات شغلی و بالینی من بارها تأیید کرده که حتی افراد با شاخص توده بدنی بالا، با ۱۰۰ روز رعایت رژیم درست و تحرک کافی، تحول جدی در بدن و ذهن خود ایجاد کردند.
چه زمانی به متخصص مزاجشناسی یا تغذیه مراجعه کنیم؟
اگر با اجرای توصیههای فوق، هنوز دچار خستگی مفرط، چاقی مقاوم یا مشکلات مفصلی هستید و یا علائم گوارشی ادامهدار دارید، بررسی تخصصیتر نیاز است. مراجعه به کارشناس مزاجشناسی یا متخصص طب سنتی به شما کمک میکند علت دقیق را پیدا و برنامه شخصیسازی شده دریافت کنید. اینجا “خوددرمانی” همیشه جواب نمیدهد!
جمعبندی و نتیجهگیری
با شناخت بهتر بلغم و رعایت اصول در رژیم غذایی و سبک زندگی، میتوانید انرژی روزانه، وزن و حتی روحیه خود را به خوبی مدیریت کنید. راهکارهایی همچون محدود کردن مواد سرد، تحرک منظم و استفاده از روشهای طب سنتی بهویژه برای بلغمیها معجزهگر هستند؛ اما راز اصلی، استمرار و ایجاد تغییرات واقعبینانه است. اگر در مسیر اصلاح مزاج پویا هستید، همین امروز با چند تغییر ساده استارت بزنید—بدنتان تشکر خواهد کرد. برای دریافت برنامه شخصیسازی شده یا مشاوره تخصصی، میتوانید همین حالا به کارشناس تغذیه یا متخصص طب سنتی معتبر مراجعه کنید.
سئوالات متداول
بلغم چیست و چه علائمی دارد؟
بلغم خلط سرد و مرطوب است که افزایش آن باعث چاقی، نفخ، خواب آلودگی، درد مفصل و پوستی سرد و سفید میشود.
بهترین رژیم غذایی برای افراد بلغمی چیست؟
مصرف غذاهای گرم و خشک مثل گوشت گوسفند، عدسی، ادویهجات، گردو و میوه خشک و حذف غذاهای سرد (ماست، دوغ، خیار) فرمول طلایی است.
چگونه میتوان بلغم را سریع کاهش داد؟
با افزایش تحرک، مصرف غذاهای گرم و خشک، حذف لبنیات سرد و خواب کافی، طی چند هفته تغییر محسوسی خواهید دید.
آیا درمان بلغم فقط با رژیم کافی است؟
خیر؛ اصلاح سبک زندگی، افزایش تحرک، بادکش یا حجامت (در صورت صلاحدید پزشک) و پاکسازی کبد مکمل کار خواهند بود.
چه زمانی باید به متخصص تغذیه یا طب سنتی مراجعه کنیم؟
وقتی علائم با اصلاح رژیم و سبک زندگی رفع نشد یا مشکلات جدیتر مثل چاقی مقاوم، نفخ مداوم یا افسردگی مزمن مشاهده شد، مراجعه ضروری است.